Muli Kiliziya Gatolika Jenoside Si Icyaha

Standard

Ku itariki ya 1 Gicurasi 2011, Yohani Damaseni Bimenyimana, Musenyeri wa Cyangugu, yanditse ubutumwa bugenewe “Abasaseridoti, abiyeguryimana n’abakristu” ba diyoseze ye. Ni ubutumwa busanzwe ariko bwaje mu gihe umuyobozi wa Diyosezi Gatolika yasabwaga kugira icyo avuga ku bapadiri ayobora biyemeje inshingano yo kwamamaza ingengabitekerezo ya jenoside n’abajenosideri aho kwamamaza ivanjili.

Ingingo ya karindwi y’ubwo butumwa igira iti: “Mboneyeho gutangaza ko ibyandikirwa ku rubuga rwa internet “le prophete” rwashinzwe n’abapadiri babiri ba Diyosezi ya Cyangugu baba mu mahanga ari bo Padiri Thomas NAHIMANA na Padiri Fortunatus RUDAKEMWA bidakwiye kwitirirwa Kiliziya muri rusange na Diyosezi ya Cyangugu by’umwihariko. Ibyo bandika cyangwa bavugira ku maradiyo nibo bonyine bagomba kubibazwa. Ntabwo bibazwa Umwepiskopi, Abapadiri cyangwa abakristu ba Diyosezi ya Cyangugu. Si ubutumwa bwahawe abo bapadiri. Nsabye Abasaseridoti, Abiyeguriyimana n’Abalayiki kudafata nk’ivanjili ibyandikwa n’abo bapadiri no kudatuma biba intandaro y’amacakubiri n’ubushyamirane.”

Ni intambwe nziza yatewe n’uwo muyobozi wa diyoseze ya Cyangugu. Ariko ntihagije. Ibyo nzabigarukaho ubutaha.

Ubutumwa bwa Myr Bimenyimana bwaje nyuma y’inyandiko “Abashyizeho urubuga ‘Umuhanuzi’ wo kwigisha urwango, barikorera cyangwa bakorera Kiliziya ibayobora?” n’izindi zirimo “Al Qaeda ya Bin Laden ntaho itaniye n’Umuhanuzi wa Rudakemwa na Habimana” Ndakomereza ku nyandiko ya nyuma yakomoje ku kwibuka Abatutsi bazize jenoside, bigakorerwa i Nyamasheke mu mwaka w’2006.

Ibyaha birutana

Muw’2006, igihe twumvaga amakuru y’amabwiriza yatanzwe na Myr. Ntihinyurwa yo kwongera umubare w’abagatolika awukuye mu gice cy’abatutsi bagombaga kwicirwa i Nyamasheke muri Mata 1994, hari ayandi akomeye yari ahari.

Twumvise amakuru afite gihamya ko uwari Musenyeri wa Diyoseze ya Kabgayi, Anastase MUTABAZI, yakuwe mu mwanya yari arimo. Akavanwa muri ako kazi agacirwa i Roma aho yari asigaranye gusa uburenganzira ku ifunguro ritunga umubiri we uko bukeye. Mbyise ntyo kubera ko amakuru namenye ari uko ntawe yasomeraga misa, kandi ngo n’ibyubahiro yari asanganywe akaba yari ageze aho yitekeraga.

Impamvu zatanzwe ku ivanwaho rya Myr. MUTABAZI, izo twamenye, ni ebyiri. Imwe ni ukuba ngo hari imyitwarire ye yanyuranyaga n’icyemezo cyo kubaho nk’ingaragu (Célibat), ikindi akaba yarakoresheje nabi umutungo wa Kiliziya.

Wenda izo mpamvu zishobora kuba ari zo cyangwa atari zo cyangwa hari n’izindi. Muri ibyo byaha ariko, kugeza na n’ubu nta cyaha cyitwa jenoside kimuvugwaho.

Ikibazo gikomeye, kugeza ubu ni ukumenya niba ibyo byaha ari byo biremereye kurusha jenoside.

Impamvu ari ikibazo cy’ingorabahizi, ni uko mubagize uruhare rwo kumukuzaho icyizere ari abavugwa ko bagize n’uruhare muri jenoside nka Myr Misago Augustin wa diyosezi ya Gikongoro na Arkiyepiskopi Ntihinyurwa. Mu gushyira mu gaciro kw’abayobozi ba Kiliziya, ni uko basanga ibirebana na Jenoside bitihutirwa nk’ibya Myr Mutabazi.

Na nyuma ya Myr Mutabazi, hari undi mugenzi we bakuyeho nabi. Uwo ni musenyeri Kizito Bahujimihigo wa diyoseze ya Kibungo. Icyakurishijeho Bahujimihigo si jenoside.  Myr Bahujimihigo yegujwe kubera igihombo cy’amafaranga.

Biratangaje ndetse biranababaje kubona ingufu Vatikani yakoresheje yotsa igitutu Leta y’ u Rwanda kugirango Misago arekurwe batitaye ku byo yashinjwaga bijyanye n’imyitwarire ye muri jenoside.

Tugarutse kuri Myr Misago, Kinyamateka (n°1553, Gicurasi II 2000 p. 12-15) yasaga n’iyemeza ko ibyo uwo Musenyeri yaregwaga byose mu rukiko nta na kimwe cyari gifitiwe gihamya.

Urugero rumwe icyo kinyamakuru cyatanze, ni inama yagiyemo mu gihe cya jenoside. Kuri Kinyamateka, (ijwi rya Kiliziya Gatolika mu Rwanda), ngo kubera ko mu bashinja Misago nta wari muri izo nama ngo azavuge ibibi byaba byarazivugirwagamo, bityo ngo Misago akaba adakwiye kubibazwa.

Iyo ngingo yatumye numva iyo miburanire ya Kinyamateka ntaho yaba itaniye n’iya Col. Theoneste Bagosora wabwiye umunyamakuru wari umumenyesheje ko ashinjwa ubwicanyi undi akamusubiza arakaye ati abo nishe bazaze banshinje.

Nkurikije ibyo jye niyumviye mu rukiko Gacaca mu karere ka Nyamagabe, bivuzwe n’abajyaga muri izo nama zagibwagamo na Misago, ni uko ibyategurirwagamo byari jenoside ni uburyo bwo kwica nabi abatutsi babanje kubicisha inzara n’inyota. Ni ubuhamya bwavugiwe mu ruhame

Iyo nimero ya Kinyamateka hari n’aho ibeshya kubijyanye na Myr Misago kwanga gutabara Padiri Niyomugabo Yozefu wiciwe muri Paroisse ya Cyanika. Kinyamateka yarajijishije ivuga ko Misago atari kubona aho acisha nyakwigendera P. Niyomugabo ngo “kuko yari umuntu uzwi” muri ako karere. Ari Padiri, ari na Musenyeri, uwari uzwi cyane yari nde?

Byari kuba byiza iyo Misago, hejuru yo kureka kumutabara ariko ntiyongereho n’amagambo arimo ubugome bukabije ngo “ni mukuru niyirwaneho”. Ibyo yabibarijwe mu rukiko ntiyigeze ahakana ko atabivuze.

Niba Kiliziya itegereje ko bazayereka imipanga abasenyeri Misago na Ntihinyurwa ndetse n’abapadiri Hormisdasi, Rurangwa, Seromba n’abandi batemesheje abantu kugirango yemere ko bagize uruhare muri jenoside, ntibizashoboka.

Abo mu rwego rwabo bakoraga ibihwanye n’ububasha bwabo.

Ibyaha bivugwa kuri Myr. Mutabazi ni ibyo twumvise ariko ntitwabihamya. Uwo mugabo yarareganye cyane. Simvuze ko ari intungane, kuko no kujyaho kwe nk’umuyobozi wa diyosezi ya Kabgayi yabigejejweho no kubeshyera umu padiri mugenzi we ngo yakoze ibyaha bitigeze bibaho. Ibyo yabeshyeye uwo mupadiri amakuru (kutitwara nk’ingaragu) avuganwa gihamya, ni uko ngo we atari ukumubeshyera.

Igituma mvuga ko arengana ni ukuba hari abakoze amarorerwa arenze kwemera kandi bakaba ntacyo babatwaye. Niba Kiliziya Gatolika yemera ko jenoside ari icyaha! Mbivuze mbishidikanya kubera ko kugeza ubu icyo cyaha cyo kwica ubwoko buzira icyo buri cyo gusa cyangwa uko bwaremwe hakoreshejwe imvugo y’abemera muri Kiliziya, kubera ko amategeko ayigenga ntacyo ateganya.

Si ukurengera cyangwa gukabya, ni ngombwa ko umuntu yibaza niba ubuyobozi bwa Vatikani bwumva jenoside ari icyaha, kandi kiruta ibindi kuko ari ubugomeramana. Umuntu yakwibaza niba ubwo buyobozi bwumva ikibazo cyo kugira abagomeramana mu bitwa ko bihaye Imana. Igisubizo ni oya. Igishishikaza Kiliziya Gatolika, nka “institution” ni isura yayo hanze si ubutungane bw’abayobozi bayo.

Ikimenyimenyi ni uko na Papa Yohani Pawulo wa II, wari wagize ubutwari bwo kwemera ko habaye jenoside mu Rwanda, akanemera ko abihayimana bayigizemo uruhare bakurikiranwa ku giti cyabo, ntibyamubujije gushyigikira ku mugararagaro Myr Misago atabitewe n’uko ari Misago ahubwo ababajwe n’isura mbi Kiliziya izagira.  Yari mugenzi we mu bwepiskopi. Akaba  nk’umukozi wa Vatikani, aramutse ahamwe n’ibyaha aregwa byari kuba igisebo gikomeye.

Ni byo byatumye Vatikani ishyira imbaraga mu rubanza rwa Myr. Misago. Si Papa wenyine wahagarutse, hari n’abandi bihayimana uhereye ku basenyeri bo mu Rwanda, abagize Umuryango w’Abagize inama z’Abepisikopi muri Afurika y’iburasirazuba (AMECEA), amashyirahamwe y’abamisiyoneri, n’abandi…. Intero kuri bose yari itotezwa rya Kiliziya, gutuka Imana, kubangamira ubwiyunge, n’ibindi nk’ibyo. Icyo Misago aregwa nticyavugwaga.

Dusubiye i Nyamasheke kuri paruwasi, ubutegetsi bw’abakorana n’abo mu ijuru bwari buhagarariwe n’abapadiri bakoze uko bashoboye ngo bagoboke abari bahahungiye abicanyi. Ubwo butware bwitwa ko bukomoka mu ijuru, muri Cyangugu uwari ubukuriye ni Myr NTIHINYURWA.

Icyizere ko haba ubutware bw’ijuru n’ubw’isi, nicyo cyatumye abatutsi ibihumbi n’ibihumbi bahungira mu nzu no hafi y’aho bizeraga ko ubutware bw’ijuru bukorera. Abo bahungaga ubwicanyi bw’abatware b’isi bagiyeyo bibeshya ko ahitwa ko hakorera ingufu z’ijuru ntawahahangara.

Kuri benshi bahahungiye, uretse abana bato barimo n’abagizwe abaGatolika batabizi, ntawumvaga ko aho musenyeri afite ububasha hagira ikihahungabanya. Byari ukwibeshya cyane. Abitwa ko bakorana ubutungane bukomoka hejuru, bari barunze ubumwe n’abajenosideri n’abafite ingufu b’iyi si. Ni nabyo abantu bamaganye banashinja Myr Ntihinyurwa igihe hahambwaga abaguye kuri paruwasi ya Nyamasheke. Ntabana Anthony (CRI Cyangugu icyo gihe) yagize ati:”bose bahurije kuri bimwe mu buhamya batanze bagaragaza ko Musenyeri Tadeyo Ntihinyurwa yaba yaragize uruhare mu iyicwa ry’abari bahungiye kuri Paruwasi ya Nyamasheke.

Bati: “Yazanaga n’abicanyi bigaragara ko yari azi umugambi wabo bakabatikiza”. Bati: “N’ikimenyimenyi yigeze kuzana na ba perefe n’abasirikare bajya gushaka Padiri Ubald wavugiraga izo nzirakarengane bakeka ko afite imbunda”. Ubwo na Musenyeri yashyizeho ake nawe aramusaka. Padiri yahise yoherezwa i Cyangugu ngo bakore akazi ntawe ubateraho induru”.

Ntihinyurwa ntabarirwa muri ba bandi bakwiye kubabarirwa kubera ko bakoze ibyo batazi. Ibyo yakoze byose yabikoze abizi kandi abishaka. Iyo abikora atabizi ntabwo yari gukomeza gushyigikira guverinoma y’abajenosideri kugera ku ndunduro. Icyo atakoze ni ukuyikurikira mu buhungiro nka mugenzi we Musenyeri Phocas Nikwigize wari umwepiskopi wa Diyosezi ya Ruhengeri. Uyu we ariko nta n’uwo yatangaza kuko atajyaga kwihanganira kubona mu maso ye abo “yemeza ko ububi bwabo babuvukana”.

Kugerageza kumva icyaha cya jenoside ni umuzigo uremera. Ibaze umuntu nka Ntihinyurwa uzwi ko azi ubwenge kandi ahagarariye ubutegetsi bivugwa ko bukomoka ku Mana asabana n’abajenosideri nka Emmanuel Bagambiki n’interahamwe.

Umusenyeri nka Misago na perezida Yuvenali Habyarimana ubwe yemeraga nk’umunyabwenge byo kumugira umwe mu bagombaga kuvugurura MRND. Jye sinshidikanya ukunywana kwe n’abari bayoboye jenoside muri Gikongoro barimo perefe Bucyibaruta n’abasilikare bakuru barimo Col. Simba na Kapiteni Sebuhura. Hari inama bakoranaga n’abo bayobozi batsinda bakabita “abo ku isi” nta kindi yari agamije uretse kwiga uburyo bwo kulimbura abatutsi i Murambi, Cyanika, Kaduha, n’ahandi muri Gikongoro.

Uwo Misago ngo nawe yayoborwaga “n’ab’ijuru”. Gusa iyo umuntu ashubije amaso inyuma hari ibyo atabura kwibaza. Nk’abo basenyeri bavuganaga iki n’abo bategetsi b’isi? Iyo babonaga ibyo abayobora jenoside bakora babyitaga iki? Icyo abajenosideri bakoraga kigashimisha abasenyeri gituma babashyigikira ni iki? Ni iki cyongeye gutuma bumva batandukanye nabo bakabita “abatware b’iyi si” naho bo bakiyita ab’ijuru? Ba Musenyeri Ntihinyurwa na Misago bitandukanya bate n’abo mu gihe cyo gusaba imbabazi rusange kandi kwitandukanya na sekibi byari bikenewe mu gihe cy’ibikorwa by’ubugomeramana?

Hari byinshi umuntu yibaza bitoroshye kubonera ibisubizo. Ibi bibazo ni ibyo gutekerezwa, no gushakisha  igisubizo cy’abo bireba nka Ntihinyurwa. Nta na rimwe umuntu ahabwa isakaramentu ry’ugushyingirwa ku gahato gaturutse aho ari ho hose. Ni umuntu uryisabira biturutse ku bushake no guhitamo by’abagomba guhabwa iryo sakaramentu. Ayo mahitamo mu kwemera ni nayo atuma umubyeyi abatirisha umwana we w’uruhinja. Ni nk’uko ashobora kumva ari byiza kumureka akazibatirizwa. Biterwa n’ukwemera kwe muri icyo gihe. Ntawe ushobora kumushyiraho agahato ngo byanze bikunze agomba kubatirisha umwana we kabone n’iyo yaba yitwa Musenyeri Ntihinyurwa.

Mu gihe cya jenoside, kubera guhigwa, abatutsi bahungiye mu masengero menshi mu gihugu harimo n’abari bagiye kuri paruwasi ya Nyamasheke. Abahungaga, bahungaga urupfu, baruhungira aho bizeye agakiza. Muri bo nta n’umwe wari wajyanywe n’uko akeneye gushyingirwa gikiristu cyangwa kubatirisha uruhinja. Ababahigaga ntibabazizaga ko bakererewe kubatirisha abana babo cyangwa gushyingirwa gikirisitu.

Ubwo buhungiro bwabaye nko guhungira ubwayi mu kigunda. Ibyo Ntihinyurwa yabasabiye, si ibyo bari bakeneye. Mbere na mbere bari bakeneye kubaho. Bakabaho uko babayeho bavutse cyangwa baremwe kuko muri bo ntawahahungiraga icyaha. Si ukubatizwa cyangwa gushyingirwa byabakuye mu ngo zabo bakaza gukumbagurika muri Kiliziya no mu mbuga yayo!

Na Myr. Ntihinyurwa wabibasabiraga azi ko atari byo by’ibanze bakeneye. Iyo gushyingirwa no kubatizwa babikenera, bari no kubimusaba ariko bitari muri buriya buryo no muri kiriya gihe. Cyane ko guhigwa kwabo kwaje hashize iminsi mike habaye Pasika abantu bakunda kubatirizwamo no kubatirisha abana.

Amasakaramentu nk’ariya, ku bemera “gikirisitu” bayashaka ari uburyo bwo kwiteganyiriza kujya mu ijuru. Iryo juru ntawurijyamo ari muzima. Ijuru rigibwamo nyuma y’urupfu. Abahungiye i Nyamasheke ntibaje basanga urupfu, n’ubwo ari rwo babasanganije. Ntibagiye kuri iyo paruwasi bumva ko bigemuriye urupfu, ku buryo musenyeri yagombaga kubaha amasakaramentu y’ingoboka ngo batazananirwa kujya mu ijuru. Keretse niba n’urwo rupfu bapfuye byakwitwa kwitaba Imana, noneho Ntihinyurwa akabahesha amasakaramentu nk’intumwa y’Imana.

Byumvikanye ko abishwe bitabye Imana, kandi bigasa n’ibyemewe nkuko abashinyaguzi mu bacitse ku icumu rya jenoside batinyutse kubivuga byaba ari akaga gakomeye. Byaba bivuga ko n’Interahamwe zakoze akazi kemewe n’Imana. Kwica abari barahamagawe, zikaba zarabikoraga mu rwego rwo kuyoherereza bwangu abo ikeneye! Iyo ngeze aho nibwo numva Imana ikeneye uyiburanira cyangwa uyisabira.

Umusenyeri wajyaga mu nama z’umutekano yabaga azi imigambi yose yo kwica abatutsi. Aho baba bari hose haba ari kuri sitade ya Cyangugu cyangwa se muri za Kiliziya. Icyo yagombaga gukorera abo azi ko bagomba kwicwa ni ukubatakambira byaba na ngombwa bikamugiraho ingaruka nk’uko bamwe mu bapadiri babikoze.

Icyo Myr. Ntihinyurwa yagombaga gukora si ukubashyingira cyangwa kubabatiza. Yagombaga kubaburira ibigiye kubabaho ndetse byaba na ngombwa nawe agafatanya nabo kurwanya abo bishi; byaba na ngombwa agapfana nabo nk’uko hari abandi bake cyane bihaye Imana babikoze. Nta buhamya na bumwe nari numva ko yaba yaragiriye inama abatutsi bagomba kwicwa ngo nibura birwaneho.

Ibyo yakoze rero byo kubatirisha no gusezeranya abagomba kwicwa ni ubushinyaguzi n’ubushengerezi. Iyo aceceka akareka gutanga amabwiriza yo kubatiza no gushyingira byari kumvikana ko nibura ari ukubura uko abigenza cyangwa ari ububwa.

Abicwaga bari barageretsweho icyaha cyo kuvuka bitwa abatutsi. Nkabababazwa cyane no kumva ko mu bushishozi bw’uwo Musenyeri yarasanze hari abadakwiye gupfana ibindi byaha by’inyongera byo kudashyingirwa gikiristu no kuba impinja zitabatijwe.

Kubera ko yari yaramenye urupfu rw’abatutsi aho bari hose mu nama yakoranaga n’abicanyi, nta wari kuzamuveba iyo adafata inzira ngo ave i Cyangugu ajye i Nyamasheke ntacyo agiye kumarira abari mu kaga. Yari nk’ingemu y’urupfu n’agashungo abashyiriye. Si naho yagiye honyine muri iyo gahunda kubera ko nanamenye ko yagiye n’i Mibilizi, Shangi na Hanika. Ni aho namenye gusa!

Iyo ujya gushyingiza no kubatiza abantu ngo bicwe, nk’aho ari umusaseridoti uha amasakaramentu indembe yegereye urupfu, ni uko uba uzi ko ibyo ari byo byose bari bupfe. Ubizi neza kandi ubyemera, ko nta kundi bigomba kugenda. Inama zitwa iz’umutekano yajyagamo zari iz’ubwicanyi. Nyuma yo kwicwa kw’ibihumbi by’abantu barenga 45,000 i Nyamasheke, NTIHINYURWA yakomeje gushyigikira ku mugaragaro abakoraga jenoside.

Igikorwa cya Ntiyinyurwa cyo guha amasakramentu abari bakeneye ubuzima byagereranywa na wa mubyeyi gito wo muri Bibiliya uha umwana we intosho mu gihe akeneye umugati. Ibyo yakoze byongera kwerekana ko yatanze abatutsi ku buryo buziguye ariko kandi bwumvikana.

Aha niho atandukanira na mugenzi we Augustin Misago utaragombye guca ku ruhande kuko iby’amasakaramentu bitari bikiri n’ikibazo aka za nterahamwe zavugaga ko “zizongera guhura n’Imana jenoside irangiye”.

Icyari gihangayitse Misago si uko abatutsi babaho. I Kaduha, ngo atari asanzwe agenda kenshi, muri jenoside yahageze inshuro zigera kuri eshatu. Namenye ko mu byabaga bimujyanye harimo kureba ko abatutsi baba bagihishwe n’umubikira Milghita ndetse n’abatutsikazi bari baramubwiye ko interahamwe Padiri Nyandwi Athanase yari yaragize abagore.

Ngo abo bose yarabiyamye ngo bareke kubika umwanzi. Ni uburyo bubiri butandukanye ariko bugamije ikintu kimwe: gutsemba abatutsi.

Muri izo mbabazi zasabwe na Ntihinyurwa zitera urwijiji hari aho yasabiye imbabazi abashenye “ingoro ntagatifu banamena n’amashusho”. Abandi yazisabiye ni “abahagirijwe kuri ibyo byaha n’ibindi bikomeye”. Muri abo bahagirijwe ku byaha asa n’utishyiramo kandi azi ko mu gihe cyose cya jenoside atigeze ahagarika gusoma misa.

Igitangaje ni ukumva ataragaye abahagirije ku byaha, kuko nabo bihaza. Keretse niba we n’abandi bari muri abo bahagirijwe ku byaha kuko abapadiri n’abasenyeri bihaza.

Kugirango agaragaze ko yababajwe n’ibikorwa bituruka mu byemezo by’inama “z’umutekano” yabaga arimo, Ntihiyurwa yari guhagarika kuzijyamo. Nta n’abari kugira icyo bamutwara kandi bazi ko ari uwabo. Yakomeje gukora ibyo umutima we ushaka, mu izina ry’Imana ikeneye gusabirwa ngo abagizi ba nabi bareke kuyiyitirira.

Abahagirizwaga ku byaha bakoraga, babaga banafite ababahaza, n’ababafashaga gutura igitambo cya misa. Benshi muri bo ni abatari bafite icyo bishisha. Ni n’abatarumvaga ko hari ikibazo cyo guhagarika guhaza no guhazwa.

Ibiganza byakiraga ukaristiya byabaga byanakarabye inkaba. Abavuye kwica abantu, binjiranaga imihoro n’amahiri bicishije bakabirambika mu nsi y’intebe zo mu kiliziya bakiyumvira misa. Abo babaga bari kumwe, n’abamaze kujugunya abana n’ababyeyi mu misarani, mu nzuzi no mu byuzi.

Hari ababaga bavuye kurya abantu cyangwa guhuza ibitsina n’intumbi, dore ko i Cyangugu byari biheze. Ngabo abari basigaye ari abakirisitu ba Ntihinyurwa, Misago na bagenzi babo.

Ibiganza byatangaga ukaristiya byabaga ari iby’abazi ko barenza ku cyaha banashyigikiye. Izo ni ingufu za sekibi zakoraga. Ni ingufu z’ikinyoma no gushyigikira nyakibi. Kugeza ubu hari abapadiri n’abasenyeri bagitanga ukaristiya kandi baritabiriye ubwicanyi bakanabushyigikira.

Abo ni nka ba Padiri Hormisdas Nsengimana, Berekimasi Turikubwigenge, Rurangwa Yohani Damaseni, Seromba Athanasi, n’abandi barimo n’abandikiye Papa bari i Goma bamwemeza ko Papa (ubu wagizwe umuhire) ari injajwa yemeye ko habaye jenoside kubera ubujiji.

Nta buyobozi bwa kiliziya bugira icyo bubavugaho, kandi baracyafite uburenganzira bwose bwo gukora umurimo wo kwigisha ijambo ry’ Imana no kwicuzwaho ibyaha.  Ubwo se jenoside ni icyaha? Si cyo kuko no mu mategeko ya Kiliziya kitarimo. Ntawahanirwa icyaha kidateganyijwe n’amategeko.

Iyo Mutabazi na Bahujimihigo bakora jenoside ntabwo baba barakuwe ku mirimo yabo. Niko bimeze!

Na: Tom Ndahiro

One thought on “Muli Kiliziya Gatolika Jenoside Si Icyaha

  1. Pingback: Musenyeri Bimenyimana wa Diyoseze ya Cyangugu afitanye irihe banga na Le prophete? « umuvugizi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s